3 najważniejsze różnice pomiędzy oczyszczalnią drenażową i biologiczną
Co do zasady wszystkie biologiczne oczyszczalnie ścieków wykorzystują te same procesy bakteryjnego rozkładu materii organicznej. Różnice polegają na czasie i miejscu, w którym przebiegają poszczególne etapy oczyszczania. Oczyszczalnie biologiczne i drenażowe różni też poziom oczyszczenia ścieków.
Pierwszym procesem, który zachodzi zarówno w takich systemach, jak oczyszczalnia drenażowa Marseplast oraz w przydomowych biologicznych oczyszczalniach ścieków, jest oddzielenie frakcji stałej.
Reaktor zamiast drenażu
Oddzielanie zanieczyszczeń stałych odbywa się w czasie procesów sedymentacji, czyli opadania cząstek stałych na dno zbiornika oraz flotacji, czyli gromadzenia lekkich osadów i tłuszczów na powierzchni ścieków. Procesy te zachodzą zarówno w osadnikach gnilnych oczyszczalni drenażowych, jak i też w pełniącej tę samą rolę pierwszej komorze oczyszczalni biologicznej. Na tym kończą się podobieństwa.
W systemie drenażowym podczyszczony ściek trafia do drenażu w ziemi, gdzie odbywa się właściwe oczyszczanie, czyli procesy rozkładu materii organicznej przez bakterie tlenowe. W przypadku oczyszczalni biologicznej, ściek pozbawiony zanieczyszczeń stałych pozostaje w oczyszczalni. Trafia do komory reaktora biologicznego, gdzie zachodzą procesy oczyszczania tlenowego. W niektórych typach oczyszczalni biologicznych reaktor może być podwojony. Finałem oczyszczania jest zebranie ścieku w osadniku wtórnym, gdzie ma miejsce dekantacja, czyli zlewanie cieczy znad osadu zbierającego się przy dnie zbiornika.
Opisana odmienność w działaniu oczyszczalni drenażowych i biologicznych ma wiele ważnych następstw. Jednym z nich jest możliwość kontroli jakości odprowadzanych do środowiska naturalnego ścieków lub jej brak.
Pełna kontrola versus niewiadoma jakość oczyszczania
W oczyszczalni drenażowej, gdy ściek opuszcza osadnik gnilny, tracimy kontrolę nad jego dalszymi losami. Przy sprawnie działającym drenażu możemy mieć nadzieję, że ścieki są właściwie oczyszczane. Rzadko buduje się rozsączalniki, które pozwalają na odbieranie oczyszczonego ścieku, po jego przejściu przez drenaż. Zazwyczaj rozsączalnik jest miejscem oczyszczania i odprowadzania oczyszczonego ścieku. Jeżeli z oczyszczalni nie zaczną wydobywać się nieprzyjemne zapachy, mało kto interesuje się tym, jaki skład ma ciecz, która trafia do gleby. Jedynym zmartwieniem użytkowników jest to, czy drenaż nie ulegnie kolmatacji. Drożność drenażu jest pośrednią wskazówką mówiącą o poprawnym lub wadliwym działaniu oczyszczalni.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku biologicznych oczyszczalni ścieków. Dzięki ich kompaktowej, zamkniętej konstrukcji z osadnika wtórnego w każdej chwili możemy pobrać próbki do analizy. Wystarczy wydatek rzędu 200-300 zł, żeby dowiedzieć się, co dokładnie wypuszczamy do gleby czy rowu melioracyjnego.
Kontrola jakości odprowadzanych ścieków jest drugą i chyba najważniejszą różnicą pomiędzy oczyszczalniami biologicznymi i drenażowymi. Wynika z niej znaczna różnica w cenie systemów drenażowych i biologicznych przydomowych oczyszczalni ścieków.
Tanie systemy drenażowe i skuteczne oczyszczalnie biologiczne
Przyczyną sukcesu rynkowego oczyszczalni drenażowych jest ich cena. To najtańsze dostępne przydomowe oczyszczalnie ścieków. Porównywalna oczyszczalnia biologiczna jest zazwyczaj minimum dwukrotnie droższa. Jeżeli brać pod uwagę tylko i wyłącznie jednostkową cenę zakupu, to wybór wydaje się oczywisty. Jeżeli jednak zależy nam na realnej jakości oczyszczania, to zdecydowanie lepszym rozwiązaniem będzie oczyszczalnia biologiczna. Nie oznacza to, że oczyszczalnie drenażowe są nieskuteczne. Mogą być efektywne, jednak pod warunkiem, że zadbamy o fachowe wykonanie instalacji oraz zapewnimy sobie możliwość kontrolowania efektów oczyszczania.
W przypadku oczyszczalni biologicznych instalacja sprowadza się do posadowienia zbiornika w glebie. Raz na jakiś czas możemy pobrać próbki ścieku do analizy. Oczyszczalnie biologiczne są zdecydowanie łatwiejsze w użytkowaniu i odporniejsze na zaburzenia w dostawach i jakości zrzucanych ścieków. W dłuższej perspektywie może okazać się, że większe fundusze zainwestowane na starcie, przełożą się a wydajną i niezawodną pracę na przestrzeni wielu lat eksploatacji.
Czy oczyszczalnia drenażowa wymaga serwisowania i jak często?
Oczyszczalnia drenażowa jest często reklamowana jako system bezobsługowy, co jest tylko częściową prawdą. Zbiornik gnilny (osadnik) wymaga regularnego opróżniania z nagromadzonego osadu zazwyczaj co 1–3 lata, w zależności od intensywności użytkowania. Pominięcie tego zabiegu prowadzi do przedostawania się zawiesiny do drenażu i jego kolmatacji. Sam drenaż należy wizualnie kontrolować przynajmniej raz w roku: sprawdzać, czy nie ma podmokłych obszarów nad rozsączalnikiem, nieprzyjemnych zapachów i czy rury nie są przepełnione. Przez pierwsze lata eksploatacji oczyszczalnia drenażowa może działać bez zarzutu, jednak po dekadzie lub dwóch może pojawić się konieczność regeneracji lub wymiany warstw filtrujących.
Jaka jest rzeczywista zdolność oczyszczająca oczyszczalni drenażowej vs biologicznej?
Zdolność oczyszczania ścieków to parametr, który najlepiej obrazuje różnicę między oboma typami oczyszczalni. Norma PN-EN 12566 określa wymagane parametry jakości oczyszczonych ścieków – oczyszczalnie biologiczne certyfikowane według tej normy muszą osiągać redukcję BZT5 (biologiczne zapotrzebowanie na tlen) na poziomie co najmniej 85–90%. Oczyszczalnie drenażowe przy prawidłowym działaniu i dobrym podłożu glebowym mogą zbliżać się do tych wartości, jednak nie ma możliwości ich weryfikacji bez pobierania próbek za drenażem, co jest technicznie trudne. W niekorzystnych warunkach glebowych efektywność drenażu może spaść do poziomu 50–60%, podczas gdy oczyszczalnia biologiczna utrzymuje wysoką skuteczność niezależnie od warunków zewnętrznych.
Wyższa cena oczyszczalni biologicznej to koszt jednorazowy, który rozkłada się na wiele lat eksploatacji. Przy założeniu 20-letniej żywotności instalacji, różnica w cenie zakupu między tanią oczyszczalnią drenażową a biologiczną może wynosić w przeliczeniu zaledwie kilkaset złotych rocznie.
