Czy deszczówka nadaje się do spożycia?
Dostęp do wody pitnej w naszej strefie klimatycznej jest stosunkowo łatwy i powszechny. Coraz więcej jednak mówi się o zachodzących zmianach klimatycznych i efektach, jakie wywierają one na środowisko naturalne. W obliczu powtarzających się co roku okresów suszy, powraca temat gromadzenia wody deszczowej. Można wykorzystywać ją nie tylko do podlewania ogrodu, ale również do różnego rodzaju prac gospodarczych. Czy wchodzi w grę również jej spożywanie? Czy deszczówka nadaje się do picia?
Czy woda deszczowa jest czysta?
Deszczówka wykorzystywana jest w krajach rozwiniętych przede wszystkim jako dodatkowe źródło wody do różnego rodzaju zastosowań gospodarczych, w tym przede wszystkim do podlewania ogrodu. Warto jednak pamiętać, że istnieją miejsca na świecie, w których opady stanowią ważne źródło wody pitnej. Spożywanie wody deszczowej samo w sobie nie jest niebezpieczne, jeśli jest ona czysta. Niestety w związku z tym, że istotnym problemem naszych czasów jest duże zanieczyszczenie powietrza, również woda deszczowa może zawierać szkodliwe pierwiastki i związki chemiczne.
Woda deszczowa może zawierać wiele zanieczyszczeń pochodzących z powietrza. Dużym problemem jest rozpuszczony dwutlenek węgla, obniżający pH wody i sprawiający, że traci ona przydatność spożywczą. W deszczówce mogą być obecne także sadze i pyły przemysłowe, gazy cieplarniane, tlenki azotu, siarczki i siarczany, sole mineralne oraz mikroorganizmy.
Czy deszczówka nadaje się do picia?
Odpowiedź na pytanie o to, czy woda deszczowa jest zdatna do picia, musi być - niestety - przecząca. Gromadzenie jej zapasów w zbiornikach na wodę deszczową jest doskonałym sposobem na zapewnienie sobie dostępu do wody użytkowej, idealnej dla roślin ogrodowych i doniczkowych, a także przydatnej do różnego rodzaju prac porządkowych. Deszczówka nie nadaje się jednak do spożywania przez ludzi, ponieważ ryzyko wystąpienia dolegliwości po jej wypiciu jest zbyt wysokie.
Decydując się na zbieranie wody deszczowej, warto zainwestować w wysokiej jakości zbiorniki. Powinny one być szczelne i odporne na promieniowanie UV. Co ważne, tworzywo nie może przepuszczać promieni słonecznych. Pozwoli to ograniczyć rozwój glonów i mikroorganizmów w magazynowanej deszczówce, a więc przedłuży okres jej zdatności do użycia.
Co tak naprawdę zanieczyszcza wodę deszczową i czy różni się ona w w mieście od wsi?
Jakość deszczówki zależy w dużej mierze od miejsca jej zbierania. W mieście woda deszczowa jest znacznie bardziej zanieczyszczona niż na obszarach wiejskich - przez unoszące się w powietrzu pyły przemysłowe, spaliny samochodowe, cząstki opon i hamulców, a także mikroplastik. Badania naukowe wykazały, że nawet w odległych górskich rejonach deszczówka zawiera wykrywalne ślady PFAS (substancje perfluoroalkilowe - tzw. wieczne chemikalia). W rejonach wiejskich z intensywnym rolnictwem deszczówka może zawierać śladowe ilości pestycydów i nawozów azotowych zmytych z pól. Najbardziej kontrowersyjny jest sam dach, z którego zbieramy wodę: dachówka ceramiczna zbiera deszczówkę stosunkowo czystą, natomiast dachy z blachą ocynkowaną mogą wzbogacać wodę w cynk i ołów, szczególnie starsze instalacje.
Do jakich konkretnie celów domowych deszczówka nadaje się najlepiej?
Mimo że deszczówka nie nadaje się do picia, jej zastosowania gospodarcze są bardzo szerokie. Do celów, w których deszczówka sprawdza się wybornie, należą:
- podlewanie ogrodu, trawnika i upraw warzywnych (korzeniowo, nie z góry na liście) - deszczówka jest miękka, wolna od chloru i naturalnie zakwaszona,
- spłukiwanie toalet - to drugie zastosowanie, które może zredukować zużycie wody wodociągowej o 25-30%,
- pranie - miękka deszczówka wymaga mniej detergentu i jest łagodniejsza dla tkanin;
- mycie samochodów, rowerów, narzędzi i podjazdów - bez kamienia i osadów;
- mycie okien - daje efekt bez smug, bo nie zawiera wapnia.
Kiedy deszczówka mogłaby nadawać się do picia i co wymagałoby uzdatnienia?
Teoretycznie deszczówka może zostać uzdatniona do standardu wody pitnej, ale wymaga to zaawansowanego i kosztownego systemu filtracji. Niezbędne etapy to:
- filtracja mechaniczna wielostopniowa (usuwanie cząstek stałych, zawiesin),
- filtracja węglem aktywnym (usuwanie zanieczyszczeń organicznych, chloru, pestycydów),
- dezynfekcja UV lub ozonowanie (eliminacja bakterii i wirusów), ewentualnie odwrócona osmoza (usuwanie metali ciężkich i mikrozanieczyszczeń).
Taki system kosztuje kilka do kilkunastu tysięcy złotych i wymaga regularnej konserwacji. W Polsce i całej UE woda przeznaczona do picia musi spełniać ścisłe normy dyrektywy o wodzie pitnej - deszczówka bez profesjonalnego uzdatnienia tych norm nie spełnia i nie powinna być używana do gotowania ani picia.
