Czy odpływ z przydomowej oczyszczalni można skierować wprost do gleby lub cieku wodnego?
Odprowadzanie oczyszczonych ścieków z przydomowych oczyszczalni wprost do gleby i do cieków wodnych stało się gorącym tematem. Wszystko za sprawą opublikowanej 28 stycznia 2020 r. nowelizacji ustawy Prawo wodne. Zawarte w niej zapisy nie definiują jasno pojęcia urządzenie wodne. Jeżeli przydomowe oczyszczalnie ścieków lub ich elementy składowe okażą się urządzeniami wodnymi, to na ich budowę i użytkowanie będziemy musieli uzyskać pozwolenie wodnoprawne.
Uzyskiwanie pozwoleń wodnoprawnych nie jest czczą formalnością, lecz wręcz przeciwnie – generuje spore koszty. Niebagatelna jest opłata za wydanie pozwolenia, a do tego dochodzi wymóg regularnych badań jakości odprowadzanych ścieków. Za wszystko musi zapłacić użytkownik przydomowej oczyszczalni ścieków.
Problematyczny system odprowadzania ścieków
Do czasu wprowadzenia nowelizacji, przydomowe oczyszczalnie ścieków nie były uważane za urządzenia wodne. W związku z tym mogły powstawać bez pozwoleń wodnoprawnych. Dotyczyło to zarówno oczyszczalni drenażowych, jak i też oczyszczalni biologicznych. W efekcie oczyszczone ścieki z instalacji biologicznych można było kierować do naturalnych cieków wodnych, o ile takowe były dostępne w sąsiedztwie naszej działki. Odbywało się to w ramach tzw. zwykłego korzystania z wód. Wystarczyło zgłosić budowę oczyszczalni i załączyć jej projekt, w którym opisany był sposób odprowadzania oczyszczonych ścieków. Można było zastosować rozsączanie w glebie, np. za pośrednictwem studni chłonnej czy pakietów rozsączających, podobnych do tych, które stosowane są przy oczyszczalniach drenażowych. Jeżeli chcieliśmy wykonać odprowadzenie bezpośrednio do cieków wodnych większych objętości oczyszczonych ścieków, należało uzyskać odpowiednie pozwolenie.
Obecnie istnieje możliwość uznania instalacji przydomowych oczyszczalni ścieków za systemy, które zmieniają i kształtują zasoby wodne. W związku z tym konieczne może okazać się uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, podobnie jak w przypadku dużych oczyszczalni miejskich czy przy odprowadzaniu ścieków przemysłowych. Może, ale nie musi, bo przepisy nie są w tym względzie całkowicie klarowne.
Wprowadzona przez nowelizację wątpliwość nie dotyczy samej przydomowej oczyszczalni ścieków, lecz systemu odprowadzania ścieków, czyli instalacji i urządzeń, które służą do wyprowadzenia oczyszczonego ścieku do ziemi lub cieku wodnego. Jeżeli system wyprowadzenia ścieków z oczyszczalni uznany zostanie za urządzenie wodne, jego użytkowanie będzie wymagało pozwolenia wodnoprawnego.
Początkowo pojawiła się interpretacja, zgodnie z którą system odprowadzania ścieków będący integralną częścią przydomowej oczyszczalni, nie będzie traktowany jako urządzenie wodne. Ta interpretacja w praktyce niczego nie wyjaśniła, bo nie przyniosła konkretnych wskazówek, jak odróżnić system integralny od nieintegralnego. Zdrowy rozsądek podpowiada, że za integralny system odprowadzania ścieków można uznać instalację rozsączająca oczyszczalni drenażowej. Jednak zdrowy rozsądek nie zastąpi precyzyjnych regulacji. Na szczęście ustawodawca nie lekceważy problemu.
Ustawodawca rozważa zmianę
Możliwa zmiana w statusie przydomowych oczyszczalni ścieków nie uszła uwadze samorządowców. Jest to kwestia niezwykle ważna, bo dotyczy ponad 200 polskich gmin i kilkudziesięciu tysięcy przydomowych oczyszczalni ścieków. W efekcie pytań napływających z gmin, które realizują lub planują realizację programów budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wyraziło wolę dokonania koniecznej reinterpretacji części znowelizowanych przepisów.
Pandemia COVID-19 nie odsunęła w czasie realizację wielu przedsięwzięć, co nie pozostało również bez wpływu na pracę nad ustawą Prawo wodne. Jest raczej mało prawdopodobne, aby ustawodawca uznał wyprowadzenia przydomowych oczyszczalni ścieków za urządzenia wodne i wstecznie nakazał uzyskiwanie pozwoleń wodnoprawnych. Ostateczne rozwiązanie tej sprawy powinniśmy poznać w najbliższych miesiącach.
Jak zgłosić budowę przydomowej oczyszczalni ścieków i co powinna zawierać dokumentacja?
Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,5 m³/dobę (co odpowiada oczyszczalni dla ok. 50 osób) wymaga zgłoszenia w starostwie powiatowym, a nie pozwolenia na budowę. Zgłoszenie powinno zawierać: określenie rodzaju, zakresu i sposobu wykonywania robót budowlanych, termin ich rozpoczęcia, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, mapę sytuacyjno-wysokościową z zaznaczeniem lokalizacji oczyszczalni, projekt techniczny instalacji z opisem sposobu odprowadzania ścieków. Do zgłoszenia warto dołączyć też kartę techniczną oczyszczalni i jej certyfikat zgodności z normą PN-EN 12566. Roboty budowlane można rozpocząć po upływie 21 dni od zgłoszenia, jeśli starosta nie wniesie sprzeciwu.
Co oznacza zwykłe korzystanie z wód w kontekście odprowadzania ścieków z oczyszczalni?
Zwykłe korzystanie z wód to pojęcie z ustawy Prawo wodne oznaczające użytkowanie wód powierzchniowych lub gruntowych przez właściciela nieruchomości na własne potrzeby, w ilościach nieprzekraczających określonych limitów, bez konieczności uzyskiwania pozwolenia. Historycznie odprowadzanie oczyszczonych ścieków z przydomowych oczyszczalni do gruntu lub niewielkich cieków mieściło się w tej kategorii. Nowelizacja wprowadziła wątpliwości co do zakresu pojęcia zwykłe korzystanie z wód, jednak w praktyce – przy prawidłowo działającej oczyszczalni biologicznej i odprowadzaniu ścieków w ilościach typowych dla gospodarstwa domowego – ryzyko naruszenia przepisów jest minimalne.
Jakie badania jakości ścieków są wymagane przy odprowadzaniu do cieków wodnych?
Przy odprowadzaniu ścieków do cieków wodnych konieczne jest potwierdzenie ich jakości poprzez badania laboratoryjne, których zakres wynika z decyzji wydanej na podstawie Prawo wodne. Standardowo analizuje się wskaźniki takie jak BZT₅ i ChZT, określające poziom zanieczyszczeń organicznych, a także zawiesinę ogólną oraz często stężenia azotu i fosforu. W przypadku ścieków o bardziej złożonym składzie lista parametrów może zostać rozszerzona o dodatkowe substancje, zależnie od charakteru działalności. Istotna jest również częstotliwość badań, która bywa różna w zależności od skali instalacji i warunków określonych w pozwoleniu.
