Czy szamba betonowe odchodzą do lamusa?

Szambo jest jednym z najpowszechniej stosowanych sposobów odprowadzania ścieków bytowych na terenach pozbawionych dostępu do kanalizacji ściekowej. Decydując się na budowę szamba, mamy do wyboru dwie podstawowe opcje: zbiornik betonowy lub wykonany z tworzyw sztucznych. Do niedawna niepodzielnie rządziły rynkiem szamba betonowe, lecz obecnie sytuacja zmienia się na korzyść szamb ekologicznych.

Podstawową zaletą szamb ze zbrojonego betonu jest to, że można je wykonać we własnym zakresie, a przez to znacząco obniżyć koszty. Jednak na tym w zasadzie kończą się zalety tego typu rozwiązania.

Szamba z tworzyw sztucznych są przyszłością

Wzrost zainteresowania szambami z tworzyw sztucznych jest efektem dużych zmian w podejściu do zagadnień ekologicznych. Na przestrzeni ostatnich kilku dekad znacznie wzrosła świadomość tego, jak działalność człowieka wpływa na środowisko naturalne. Coraz więcej osób rozumie, że za zanieczyszczenie wód czy gleby odpowiadają nie tylko wielkie zakłady produkcyjne, ale też każde gospodarstwo domowe. Coraz popularniejsze jest przekonanie, że generalna zmiana nie zaczyna się od zamknięcia fabryki czy huty, lecz w momencie, gdy miliony użytkowników choćby w małym procencie ograniczą produkcję śmieci, przestaną marnować żywność czy zadbają o szczelność własnego szamba.

W tym kontekście plastikowe szamba, czyli ekologiczne zbiorniki bezodpływowe, wydają się jedynym skutecznym i w pełni bezpiecznym rozwiązaniem. Największą zaletą zbiorników wykonanych z tworzywa sztucznego jest całkowita szczelność. Zarówno zbiorniki wykonane z żywic poliestrowych, jak i też powstające w technice formowania rotacyjnego tworzyw sztucznych (polietylen), wykazują się w praktyce całkowitą niewrażliwością na warunki środowiskowe. Używane do produkcji szamb tworzywa sztuczne są odporne na działanie agresywnych substancji chemicznych, zachowują stabilność wymiarową, nie poddają się niszczącemu działaniu wysokich i niskich temperatur. Plastikowe zbiorniki nie ulegają erozji (nie kruszeją, nie tracą elastyczności) pod wpływem promieniowania UV. Wszystko to składa się na wyjątkową trwałość zbiorników z tworzyw sztucznych, które zachowują niepogorszone parametry fizyczne na przestrzeni całych dekad eksploatacji.

Ważną zaletą szamb z tworzyw sztucznych jest to, że – jeżeli zajdzie taka potrzeba – możemy je rozbudować o drenaż i w ten sposób przekształcić w przydomową oczyszczalnię ścieków. Dzięki temu, że materiały oparte na polimerach syntetycznych nie wchodzą w reakcje chemiczne, niepotrzebne szambo można też oczyścić i wykorzystać jako zbiornik na wodę deszczową.

Dlaczego szamba betonowe sprawiają kłopoty?

Panuje przekonanie, że szamba betonowe są tanie. Najtańszą opcją jest budowa szamba własnymi siłami bezpośrednio w gruncie. Jeżeli użyjemy do tego celu kręgów studziennych, efekt może być zadowalający. Przynajmniej w początkowym okresie eksploatacji. Jednak po kilku latach eksploatacji połączenia kręgów zazwyczaj ulegają rozszczelnieniu. Naprawa takich przecieków jest trudna, a w praktyce nieopłacalna: tańszą opcją jest budowa nowego szamba.

Znacznie bardziej komfortowym i pewnym rozwiązaniem jest zakup gotowego, szczelnego szamba żelbetowego. Cena samego zbiornika jest atrakcyjna, lecz na tym kończy się lista mocnych stron szczelnych szamb betonowych. Pierwszym problemem jest sam montaż: ze względu na dużą wagę zbiornika jego posadowienie wymaga użycia ciężkiego sprzętu budowlanego, a to wymiernie podwyższa koszty całej operacji. Po zapłaceniu kosztów instalacji ciągle jeszcze możemy być "na plus" – szczególnie w przypadku zbiorników o pojemności 10 000 litrów i większych. Już na tym etapie może okazać się, że szambo betonowe nie jest aż tak tanie, jak początkowo sadziliśmy. Jednak prawdziwe problemy mogą pojawić się dopiero w trakcie eksploatacji.

Warto zwrócić uwagę, że producenci szamb betonowych udzielają gwarancji na maksymalnie 5-6 lat. Po tym okresie rozszczelnione szambo będzie naszym wyłącznym problemem. Najgorszym scenariuszem jest ten, w którym nie zauważamy wycieku – a tak dzieje się bardzo często – i eksploatujemy uszkodzone szambo, zatruwając glebę i wody gruntowe. Takiej niespodzianki nie sprawi nam szambo plastikowe. Zbiorniki z tworzyw sztucznych są bezkonkurencyjne pod względem szczelności i bezpieczeństwa dla środowiska: łatwo znajdziemy producentów, którzy dają 10 lat gwarancji na zbiornik

Jak wygląda montaż szamba plastikowego i co należy sprawdzić przed zakupem?

Montaż szamba z tworzywa sztucznego jest znacznie prostszy niż w przypadku zbiornika betonowego, przede wszystkim ze względu na jego znacznie mniejszą masę. Zbiorniki polietylenowe o pojemności 10 000 litrów ważą zaledwie kilkaset kilogramów, co pozwala na ich instalację bez użycia ciężkiego sprzętu budowlanego. Przed zakupem warto sprawdzić kilka parametrów: certyfikaty potwierdzające szczelność i odporność na ciśnienie gruntu, rodzaj polimeru (polietylen HDPE jest odporniejszy od laminatu poliestrowego na długotrwały kontakt ze ściekami), grubość ścianek zbiornika oraz rodzaj i wytrzymałość włazów rewizyjnych.

Jak przebiega wymiana starego szamba betonowego na plastikowe?

Wymiana nieszczelnego lub zużytego szamba betonowego na zbiornik plastikowy to inwestycja, którą warto zaplanować z wyprzedzeniem. Stare szambo betonowe należy najpierw całkowicie opróżnić przez firmę asenizacyjną, a następnie wyburzyć (kręgi studzienne wywozi się jako gruz betonowy do recyklingu). Po zasypaniu wykopu i jego prawidłowym zagęszczeniu wykonuje się nowy wykop pod zbiornik plastikowy. Montaż nowego szamba trwa zazwyczaj jeden dzień roboczy. Warto przy tej okazji rozważyć, czy zamiast szamba nie lepiej jest zamontować przydomową oczyszczalnię ścieków – koszt jest porównywalny, a użytkownik unika stałych wydatków na wywóz nieczystości.

Czy szambo ekologiczne wymaga jakiegoś serwisowania?

Szambo z tworzywa sztucznego jest pod względem technicznym praktycznie bezobsługowe – nie wymaga malowania, impregnacji ani uszczelniania. Jedyną czynnością obsługową jest regularne opróżnianie nieczystości przez firmę asenizacyjną. Warto natomiast raz na kilka lat sprawdzić stan uszczelek włazów rewizyjnych oraz drożność rur doprowadzających ścieki. Przy okazji każdego opróżniania szamba można też wizualnie ocenić stan wnętrza zbiornika przez otwarty właz. Zbiorniki bezodpływowe z tworzyw sztucznych nie wymagają dodatkowych uszczelnień nawet po kilkunastu latach eksploatacji – plastik zachowuje swoje właściwości fizyczne przez dziesięciolecia.