Jakie substancje i ciała stałe nie powinny trafić do domowej oczyszczalni ścieków?

Jeżeli chcemy, aby nasza przydomowa oczyszczalnia ścieków działała poprawnie, nie powinniśmy wrzucać do ścieków żadnych odpadów nieorganicznych. Mało tego - nawet składniki organiczne powinny być dokładnie rozdrobnione.

Nie brakuje też substancji organicznych, które pomimo rozdrobnienia są na szczycie listy produktów, które nigdy nie powinny dostać się do instalacji oczyszczającej. Przedstawiamy listę odpadów, które najmocniej destabilizują pracę przydomowych oczyszczalni ścieków.

Zakazane substancje w ściekach bytowych można podzielić na zanieczyszczenia organiczne i nieorganiczne, stałe (nierozpuszczalne w wodzie) i płynne. Można też dokonać podziału składników ścieków na te, które szkodzą przydomowym oczyszczalniom ścieków w sposób mechaniczny i takie, które są agresywnie chemicznie i powodują zamieranie błony biologicznej.

Dlaczego ciała stałe szkodzą oczyszczalniom ścieków?

Zarówno drenażowa, jak i biologiczna przydomowa oczyszczalnia ścieków to instalacje wrażliwe na nadmiar nieczystości stałych. Takie zanieczyszczenia, jak opakowania foliowe, podpaski, płatki i patyczki kosmetyczne, piasek, opiłki metalowe czy drewno nie wpływają bezpośrednio na procesy biologicznego oczyszczania. Jednak obecność ciał stałych w ściekach może prowadzić do zatykania instalacji i upośledzania pracy oczyszczalni. Drugim niekorzystnym następstwem jest zwiększona ilość osadu, a w efekcie wzrost kosztów usług asenizacyjnych.

Im mniej tłuszczu w ściekach, tym lepiej

Zanieczyszczania tłuste to składnik ścieków, który zasadniczo nie wchodzi w reakcje chemiczne. Jednak oleje i tłuszcze oblepiają wewnętrzne przewody i urządzenia oczyszczalni. Ponadto tłuszcz gromadzi się na powierzchni ścieków, co prowadzi do odcięcia dopływu powietrza i hamowania procesów oczyszczania tlenowego.

W przypadku oczyszczalni typu biologicznego stosunkowo łatwo można poradzić sobie z problemem: wystarczy dokładne oczyszczenie mechanizmów i wznowienie procesu. O wiele trudniej pozbyć się tłuszczu z oczyszczalni drenażowych. Tłuszcze mogą przedostać się do drenażu oczyszczalni i zatkać go w sposób nieodwracalny. Jeżeli do tego dojdzie, to procesy oczyszczania tlenowego praktycznie ustają. W skrajnych przypadkach może okazać się, że konieczna jest wymiana drenażu.

Aby pozbyć się tłuszczu z instalacji oczyszczającej, należy stosować biopreparaty. Odpowiednia mieszanka drożdży, bakterii i enzymów skutecznie usuwa zatory tłuszczowe. Jednak najlepszym sposobem jest ograniczenie ilości zanieczyszczeń tłustych w ściekach. Najskuteczniejszym sposobem jest zastosowanie separatorów tłuszczu. Należy je zainstalować tuż przy miejscach powstawania zanieczyszczeń, czyli na wyprowadzeniu ścieków z pomieszczeń kuchennych. Ma to szczególne znaczenie dla oczyszczalni pracujących przy lokalach gastronomicznych i przetwórniach spożywczych.

Detergenty zabijają bakterie, a woda wypłukuje osad czynny

Najbardziej niekorzystnie na pracę przydomowych oczyszczalni ścieków wpływają agresywne substancje chemiczne. Mowa przede wszystkim o silnych detergentach, które mają właściwości biobójcze. Wybielacze, odkamieniacze, środki odkażające są bardzo szkodliwe dla błony biologicznej oczyszczalni ścieków. Gdy ich stężenie staje się zbyt duże, mogą doprowadzić do silnego spowolnienia procesów oczyszczania, a nawet je zahamować. Duże sprzątanie na wiosnę czy przed świętami może skutecznie zaburzyć pracę oczyszczalni. Jeżeli do tego dojdzie, należy niezwłocznie użyć biopreparatów i zrestartować oczyszczalnię. Warto też zastanowić się nad stosowaniem neutralnych dla środowiska, ekologicznych środków piorących i czyszczących.

W podobny sposób do detergentów działają silne kwasy, zasady, lakiery, rozpuszczalniki i środki ochrony roślin. Zaskoczeniem dla wielu posiadaczy przydomowych oczyszczalni ścieków jest fakt, że również czysta woda może wywierać bardzo niekorzystny wpływ na oczyszczalnię ścieków. Nie działa toksycznie, lecz rozrzedza ścieki, co oznacza niedostateczną ilość substancji odżywczych dla bakterii. Efektem jest zamieranie błony biologicznej. Najbardziej wrażliwe na zalewanie wodą są oczyszczalnie typu biologicznego z osadem czynnym. Kolonie mikroorganizmów w postaci kłaczków, które unoszą się w reaktorze biologicznym, łatwo ulegają wypłukaniu przez nadmiar wody.

Ogólną zasadę postępowania, która pozwala uniknąć zaburzeń w pracy przydomowej oczyszczalni ścieków, można sformułować prosto: nie traktuj kanalizacji jak kosza na śmieci. Nie powinniśmy wprowadzać do kanalizacji niczego, co można umieścić w koszu na śmieci lub w pojemniku do segregacji odpadów. Warto też postarać się o obniżenie ilości wylewanych do ścieków detergentów i zanieczyszczeń tłustych. Budowa własnej oczyszczalni powinna iść w parze ze zmianą przyzwyczajeń i wzrostem troski o skład produkowanych ścieków.

Które produkty codziennego użytku najczęściej niszczą oczyszczalnię bez wiedzy właścicieli?

Wielu użytkowników przydomowych oczyszczalni nie zdaje sobie sprawy, że codzienne produkty mogą realnie zaburzać pracę instalacji. Szczególnie problematyczne są środki o wysokim stężeniu substancji aktywnych, które trafiają do systemu wraz ze ściekami. Do najczęściej spotykanych należą:

• tabletki do zmywarek zawierające fosforany i silne enzymy w wysokim stężeniu,
• środki do czyszczenia WC z chlorem, które działają bezpośrednio na bakterie w osadniku,
• leki, w tym antybiotyki i środki przeciwgrzybicze, mogące długotrwale hamować rozwój mikroorganizmów,
• odtłuszczacze do kuchni i piekarników oparte na silnych zasadach,
• preparaty do udrażniania rur na bazie ługu sodowego, które mogą czasowo „wyjałowić” instalację.

Istotnym, choć często pomijanym czynnikiem jest także nadmiar soli, który trafia do ścieków np. ze zmiękczaczy wody. W większych ilościach może on destabilizować osad czynny i pogarszać efektywność oczyszczania, dlatego nawet pozornie neutralne substancje wymagają kontroli w codziennym użytkowaniu systemu.

Jak prawidłowo pozbyć się środków chemicznych, których nie wolno wylewać do kanalizacji?

Środki chemiczne, których nie wolno wlewać do kanalizacji podłączonej do oczyszczalni, należy utylizować innymi drogami. Farby, lakiery i rozpuszczalniki oddaje się do punktów selektywnej zbiórki odpadów (PSZOK) - są one bezpłatne i dostępne w każdej gminie. Przeterminowane leki zbierają apteki w ramach programów utylizacji leków. Środki ochrony roślin (herbicydy, insektycydy, fungicydy) również trafiają do PSZOK. Oleje silnikowe i smary przyjmują stacje benzynowe i warsztaty samochodowe. Jeśli zdarzy się wypadek i substancja chemiczna dostanie się do kanalizacji w dużej ilości, należy natychmiast zastosować biopreparat restartujący i przez kilka kolejnych dni unikać intensywnego używania detergentów, by dać oczyszczalni czas na odbudowanie kultury bakteryjnej.

Jak zmiana nawyków domowych przekłada się na dłuższą żywotność oczyszczalni?

Zmiana kilku codziennych nawyków może zdecydowanie wydłużyć żywotność oczyszczalni, a przy okazji zmniejszyć koszty eksploatacji. Najważniejsze nawyki to:

• mycie tłustych naczyń ścierką papierową przed umyciem wodą - eliminuje do 80% tłuszczu trafiającego do kanalizacji,
• rozłożenie prań i sprzątania na kilka dni w tygodniu zamiast jednorazowego intensywnego użycia dużych ilości detergentów,
• przejście na ekologiczne środki czystości o niskim stężeniu substancji biobójczych,
• wyposażenie umywalki i zlewu w sitka zatrzymujące włosy i drobne odpady stałe,
• regularne prewencyjne stosowanie biopreparatów, szczególnie po każdym większym sprzątaniu.

Te proste kroki mogą znacznie ograniczyć częstotliwość wywozu osadu i zredukować ryzyko kolmatacji drenażu.