Kiedy i jakie preparaty warto dodać do przydomowej oczyszczalni ścieków?

Sercem każdej przydomowej oczyszczalni jest osad czynny, złoże biologiczne albo błona biologiczna powstająca w rozsączalniku. Niezależnie od nazwy i fizycznej struktury we wszystkich wymienionych przypadkach chodzi o kolonię bakterii tlenowych lub beztlenowych, które – mówiąc językiem potocznym – żywią się materią organiczną zawartą w ściekach. O ile tylko zapewnimy im sprzyjające warunki (ciepło, wilgoć, powietrze lub jego brak oraz materię organiczną) namnażają się chętnie i utylizują ścieki. Jeżeli jednak któryś z wymienionych czynników zostanie zaburzony, kolonia bakteryjna zamiera, a oczyszczalnia przestaje spełniać swoje funkcje. W takich sytuacja ratunkiem są preparaty bakteryjne.

Bakterie na szybki rozruch przydomowej oczyszczalni

Bakterie są wszędzie, a w ściekach bytuje ich szczególnie dużo. Mimo to, jeżeli chcemy zapewnić szybki rozruch przydomowej oczyszczalni ścieków, powinniśmy użyć odpowiednich biopreparatów rozruchowych. Podobnie, jak inne dodatki do zbiorników bezodpływowych (szamba) oraz przydomowych oczyszczalni ścieków, preparaty rozruchowe zawierają odpowiednie kultury bakterii w takiej ilości, aby możliwie szybko było wytworzenie błony biologicznej. Trzeba zapewnić namnożenie takiej ilości bakterii, która rozpocznie faktyczny proces oczyszczania. Jeżeli tego nie zrobimy, przez pewien czas oczyszczalnia będzie działała mniej skutecznie, bo naturalny proces namnażania bakterii wymaga czasu.

Preparaty do osadników gnilnych i do oczyszczalni z napowietrzaniem

Należy pamiętać, że nie ma uniwersalnych preparatów do wszystkich typów przydomowych oczyszczalni ścieków. Producenci biopreparatów zazwyczaj dostarczają dwa rodzaje specyfików: dedykowane do osadników gnilnych oraz do oczyszczalni z napowietrzaniem. Ich omylenie nie rodzi poważnych konsekwencji, lecz nie pozwala uzyskać zamierzonego efektu. Do osadników gnilnych (szamba ekologiczne i zbiorniki oczyszczalni drenażowych) należy zastosować kultury bakterii tlenowych. Z kolei bakterie tlenowe wspomagają działanie napowietrzanych złóż bakteryjnych w reaktorach oczyszczalni biologicznych i na poletkach rozsączających oczyszczalni drenażowych.

Kiedy konieczne jest zastosowanie preparatów mikrobiologicznych do szamb i oczyszczalni?

Nie brakuje zwolenników tezy, że szamba ekologiczne, oczyszczalnie drenażowe i przydomowe biologiczne oczyszczalnie ścieków wymagają regularnego stosowania biopreparatów do poprawnego spełniania swoich funkcji. Inni specjaliści są zdania, że właściwie zainstalowane i odpowiednio użytkowane szamba i oczyszczalnie tylko w wyjątkowych sytuacjach potrzebują wsparcia w postaci starannie skomponowanego zestawu mikroorganizmów. Oto najczęstsze sytuacje, w których należy użyć biopreparatów:

• przerwa w dopływie ścieków – uzupełnienie kultur bakteryjnych jest konieczne po dłuższej przerwie w dopływie ścieków (np. po wyjeździe na urlop),
• duże ilości detergentów – aplikacja zapobiegawcza po przeprowadzeniu dużych porządków domowych, np. przed świętami, w czasie których używamy dużej ilości zabójczych dla bakterii detergentów,
• duże ilości czystej wody – skierowanie do zbiornika np. dużej ilości wody deszczowej powoduje zubożenie ścieków i jeżeli utrzymuje się przez dłuższy czas może doprowadzić do osłabienia żywotności błony biologicznej,
• przerwa w napowietrzaniu reaktorów biologicznych – awaria zasilania czy kompresora i spowodowana nią długa przerwa w napowietrzaniu reaktorów biologicznych może być sygnałem, że należy uzupełnić obumarłe kultury bakterii tlenowych,
• nadmierna ilość tłuszczu – na rynku dostępne są odpowiednie preparaty neutralizujące tłuszcz oraz bakterie, które osiedlają się w rurach kanalizacyjnych i zapobiegają ich zatykaniu przez tłuste ścieki,
• gwałtowny spadek temperatury – jeżeli dojdzie do przemarznięcia szamba lub oczyszczalni ścieków (np. na skutek przerwy w użytkowaniu w okresie zimowym), należy odnowić kultury bakteryjne przy użyciu biopreparatów.

Biopreparaty mogą też okazać się pomocne w przypadku niedrożności drenażu oczyszczalni ekologicznych: ich przepłukanie i zaaplikowanie odpowiednich bakterii może nas uchronić przed koniecznością renowacji poletka rozsączającego.

Jak aplikować preparaty bakteryjne?

Preparaty bakteryjne do szamb i oczyszczalni ścieków oferowane są w postaci proszku, granulek lub tabletek. Wersje proszkowane przeznaczone są do łatwego rozpuszczenia w ścieku i wywołania szybkiego efektu. Preparaty w postaci stałej mają za zadanie dostarczać stale niewielkich ilości kultur bakteryjnych, które uwalniają się stopniowo w trakcie rozpuszczania tabletek. Najczęstszą formą stosowania jest dodanie preparatu do rezerwuaru w toalecie. Można też dodać go bezpośrednio do zbiornika gnilnego drenażowej oczyszczalni ścieków (takiej, jak oczyszczalnia drenażowa Marseplast) lub reaktora oczyszczalni biologicznej.

Jak dobrać biopreparat do konkretnego modelu oczyszczalni?

Dobór biopreparatu do konkretnego modelu oczyszczalni powinien uwzględniać specyfikę pracy całego układu, ponieważ różne typy instalacji wymagają odmiennych warunków biologicznych. Kluczowe znaczenie ma tutaj środowisko, w jakim funkcjonują mikroorganizmy:

• oczyszczalnie drenażowe opierają się głównie na procesach tlenowych zachodzących w błonie biologicznej,
• systemy z osadem czynnym wymagają bakterii tlenowych pracujących w zawiesinie,
• osadnik gnilny stanowi strefę beztlenową, gdzie dominują bakterie odpowiedzialne za fermentację osadu.

W praktyce oznacza to, że wybór preparatu nie powinien być przypadkowy, a producenci zazwyczaj jasno wskazują przeznaczenie produktu. Przy zakupie warto zwrócić uwagę na kilka dodatkowych aspektów, które wpływają na skuteczność działania, takich jak:

• stężenie jednostek tworzących kolonię (CFU/g), które określa koncentrację bakterii,
• obecność enzymów wspomagających rozkład tłuszczów, białek i węglowodanów,
• zdolność preparatu do szybkiego uruchomienia procesów biologicznych.

Czy biopreparaty można stosować profilaktycznie i jak często?

Profilaktyczne stosowanie biopreparatów jest jak najbardziej wskazane, szczególnie w oczyszczalniach drenażowych i szambach ekologicznych, gdzie kultury bakteryjne są bardziej podatne na zaburzenia. Dla oczyszczalni drenażowych zaleca się regularne aplikowanie biopreparatu co 2–4 tygodnie przez cały rok, ze zwiększoną dawką po każdym dużym sprzątaniu lub praniu. Dla szamb ekologicznych z systemem biologicznym – raz na miesiąc. Dla oczyszczalni biologicznych z reaktorem (BioDisc i podobne) – profilaktycznie zazwyczaj nie jest konieczne, wystarczy stosować je po awaryjnych sytuacjach opisanych w instrukcji producenta

Jakie domowe substancje najbardziej niszczą kultury bakteryjne w oczyszczalni?

Świadomość, które substancje szkodzą bakteriom w oczyszczalni, pozwala ograniczyć ryzyko zaburzenia procesów biologicznych bez konieczności stosowania dodatkowych preparatów. Największe zagrożenie stanowią przede wszystkim agresywne środki chemiczne, takie jak:

• preparaty do udrażniania rur na bazie ługu sodowego (NaOH), które mogą czasowo „wyzerować” aktywność biologiczną,
• wybielacze chlorowe stosowane w dużych ilościach, niszczące błonę biologiczną przy regularnym użyciu,
• środki do czyszczenia toalety zawierające silne kwasy lub detergenty,
• oleje techniczne, farby i rozpuszczalniki, które są toksyczne nawet w niewielkich ilościach,
• nadmiernie stosowane środki do dezynfekcji rąk i powierzchni.